داروی گلی بنکلامید چیست؟ کاربرد و تداخلات دارویی این دارو برای دیابت
قرص گلیبنکلامید که با نام گلیبوراید هم شناخته میشود، دارویی خوراکی از گروه سولفونیلاوره است و در ایران با نام گلیبنکلامید شناخته میشود. این دارو با تحریک سلولهای بتا لوزالمعده باعث افزایش ترشح انسولین و کاهش قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ میشود و معمولا روزی یکبار همراه صبحانه مصرف میشود.
گلیبنکلامید روی دیابت نوع ۱ تاثیری ندارد و مصرف آن در دوران بارداری و شیردهی باید تحت نظر پزشک انجام شود.
استفاده طولانیمدت میتواند مقاومت به انسولین را کاهش دهد و اغلب همراه با متفورمین تجویز میشود تا اثر همزمان کاهش قند خون و افزایش حساسیت سلولها به انسولین ایجاد شود.
از عوارض شایع این دارو میتوان به افت قند خون اشاره کرد و احتمال تداخل آن با برخی داروها وجود دارد.
در ادامه این مطلب از دارو دات کام، با کاربردها، نحوه مصرف، عوارض و تداخلات دارویی گلیبنکلامید بیشتر آشنا خواهید شد.
- قرص گلی بنکلامید چیست؟
- دوزهای گلیبنکلامید
- داروهایی با اثر مرتبط یا مشابه گلی بنکلامید
- نحوه مصرف قرص گلی بنکلامید
- نکات مهم و مربوط به مصرف قرص گلی بنکلامید با سایر داروها
- چه کسانی ممکن است نتوانند قرص گلی بنکلامید مصرف کنند؟
- نکات کلیدی برای مصرف قرص گلی بنکلامید
- عوارض جانبی قرص گلی بنکلامید
- تداخل دارویی گلیبنکلامید با دیگر داروها
- راهنمای مراجعه به پزشک
- اسامی تجاری موجود داروی قرص گلیبنکلامید در ایران
- سوالات متداول
قرص گلی بنکلامید چیست؟
گلیبوراید دارویی خوراکی برای کنترل قند خون است که عمدتا برای بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ تجویز میشود و در دیابت نوع ۱ اثری ندارد.
این دارو با تحریک پانکراس برای ترشح بیشتر انسولین، به بدن کمک میکند تا گلوکز را بهعنوان منبع انرژی استفاده کند و سطح قند خون را کاهش دهد.
در جدول زیر، مختصری از مشخصات دارویی قرص گلیبنکلامید را در اختیارتان خواهیم گذاشت:
| عنوان | توضیح |
| نام ژنریک | Glyburide) Glibenclamide) |
| نامهای تجاری | Diabeta، Glynase PresTab، Micronase |
| دستهبندی دارویی | ضد دیابت – سولفونیلاوره |
| نحوه مصرف | خوراکی (بلعیدنی) |
| مکانیسم اثر | تحریک ترشح انسولین در پانکراس و کاهش قند خون |
دوزهای گلیبنکلامید
دوز استاندارد گلیبنکلامید برای بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ معمولا از ۲٫۵ تا ۵ میلیگرم شروع میشود و بسته به پاسخ بدن و سطح قند خون، پزشک ممکن است دوز را تا ۲۰ میلیگرم در روز افزایش دهد.
دوزهای این دارو به تفکیک عبارتند از:
- ۰.۷۵ میلیگرم
- ۱.۲۵ میلیگرم
- ۱.۵ میلیگرم
- ۲.۵ میلیگرم
- ۳ میلیگرم
- ۵ میلیگرم
- ۶ میلیگرم
- ۱۲ میلیگرم
نکته! افزایش دوز باید تدریجی و تحت نظر پزشک انجام شود تا خطر افت شدید قند خون کاهش یابد. همچنین دوز نهایی بستگی به پاسخ فرد، وزن، سن و داروهای همزمان دارد.
قرص گلیبنکلامید ۰.۷۵ میلیگرم برای چیست؟
این دوز برای شروع درمان دیابت نوع ۲ در بیماران حساس یا افرادی که نیاز به کنترل قند خون ملایم دارند، استفاده میشود. هدف کاهش تدریجی قند خون و کاهش ریسک افت شدید قند است.
قرص گلیبنکلامید ۱.۲۵ میلیگرم برای چیست؟
برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ در بیماران تازهکار یا افرادی که نسبت به دارو حساسیت بیشتری دارند، تجویز میشود. این دوز امکان شروع درمان کمخطر با نظارت پزشک را فراهم میکند.
قرص گلیبنکلامید ۱.۵ میلیگرم برای چیست؟
برای بیمارانی که نیاز به افزایش جزئی اثر دارو دارند، استفاده میشود. این دوز بعد از دوره شروع با دوز پایین تجویز میشود تا کنترل قند بهتر شود.
قرص گلیبنکلامید ۲.۵ میلیگرم برای چیست؟
این دوز برای کنترل متوسط قند خون در دیابت نوع ۲ تجویز میشود و اغلب دوز نگهدارنده اولیه در بیماران متوسط تا حساس است.
قرص گلیبنکلامید ۳ میلیگرم برای چیست؟
برای بیمارانی که کنترل قند خون بیشتری نیاز دارند و نمیتوان با دوزهای پایینتر به هدف درمانی رسید، تجویز میشود.
قرص گلی بنکلامید ۵ برای چیست؟
قرص گلیبنکلامید ۵ میلیگرم برای کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ استفاده میشود. این دارو با تحریک پانکراس برای ترشح بیشتر انسولین باعث میشود بدن گلوکز را بهعنوان منبع انرژی مصرف کند و سطح قند خون را کاهش دهد.
نکته! مصرف دوز ۵ میلیگرم میتواند نقطه شروع درمان یا دوز تنظیمشده توسط پزشک بسته به پاسخ بدن و کنترل قند خون باشد.
قرص گلیبنکلامید ۶ میلیگرم برای چیست؟
این دوز برای کنترل شدیدتر قند خون در بیمارانی که به دوزهای متوسط پاسخ کافی نمیدهند، کاربرد دارد و با نظارت دقیق پزشک مصرف میشود.
قرص گلیبنکلامید ۱۲ میلیگرم برای چیست؟
دوز بالا برای بیمارانی است که نیازمند حداکثر اثر خوراکی دارو هستند، اغلب وقتی دوزهای پایینتر قادر به کنترل قند خون نیستند. این دوز با نظارت کامل پزشکی و بررسی منظم قند خون تجویز میشود.
داروهایی با اثر مرتبط یا مشابه گلی بنکلامید
علاوه بر گلیبنکلامید، داروهای دیگری هم برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ استفاده میشوند که بسته به شرایط بیمار، ممکن است پزشک بهعنوان جایگزین یا همراه با این دارو برای بیمار تجویز کند. از جمله این داروها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اوزمپیک (Ozempic)
- ترولیسیتی (Trulicity)
- مونجارو (Mounjaro)
- لانتوس (Lantus)
- ترسیبا (Tresiba)
- لومیر (Levemir)
- نوولوگ (NovoLog)
- باساگلار (Basaglar)
- ویکتوزا (Victoza)
- سولیکوا (Soliqua)
نحوه مصرف قرص گلی بنکلامید
قرص گلیبنکلامید، باید روزی یکبار همراه با صبحانه یا اولین وعده غذایی اصلی روز مصرف شود. پزشک معمولا درمان را با دوز کم شروع میکند و در صورت نیاز، بهتدریج مقدار دارو را افزایش میدهد. در حین مصرف قرص گلیبنکلامید لازم است که به نکات زیر توجه کنید:
- برای اثرگذاری بهتر، سعی کنید دارو را هر روز در ساعت مشخصی از روز مصرف کنید.
- دستورالعمل نوشتهشده روی نسخه را بهدقت مطالعه کنید و دارو را طبق همان استفاده کنید.
- اگر درباره نحوه مصرف دارو سوالی دارید، حتما از پزشک یا داروساز کمک بگیرید.
- در طول درمان ممکن است لازم باشد دوز دارو بر اساس نتایج آزمایش قند خون تنظیم شود؛ بنابراین هرگونه تغییر در حال عمومی یا نتایج آزمایشها را به پزشک اطلاع دهید.
به یاد داشته باشید که گلیبنکلامید به کنترل قند خون کمک میکند اما دیابت را درمان نمیکند. حتی اگر احساس بهبودی دارید، مصرف دارو را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید و مقدار آن را خودسرانه کم یا زیاد نکنید.
مدت زمان مصرف قرص گلی بنکلامید
دیابت یک بیماری مزمن است و به همین دلیل، در بیشتر موارد باید داروی گلیبنکلامید بهصورت طولانیمدت و مداوم مصرف شود. بااینحال، اگر عملکرد کلیهها یا کبد دچار اختلال شود، ممکن است پزشک تصمیم بگیرد مصرف این دارو را قطع کرده و داروی دیگری را جایگزین کند.
در صورت فراموشی مصرف داروی گلیبنکلامید چه باید کرد؟
اگر یک نوبت مصرف دارو را فراموش کردید، بهمحض یادآوری آن را همراه با غذا مصرف کنید اما اگر زمان مصرف نوبت بعدی نزدیک است، نوبت فراموششده را رها کنید و فقط دوز بعدی را مصرف کنید. هرگز برای جبران، دو دوز را همزمان یا نزدیک به هم مصرف نکنید، چون باعث افت شدید قند خون خواهد شد.
نکات مهم و مربوط به مصرف قرص گلی بنکلامید با سایر داروها
در صورت مصرف هرگونه داروی تجویزی یا بدون نسخه (OTC)، ویتامینها، مواد معدنی، مکملهای گیاهی یا داروهای دیگر، حتما پزشک خود را در جریان بگذارید. این موضوع بهویژه قبل از شروع مصرف گلیبنکلامید اهمیت زیادی دارد.
بهطور خاص، اگر هر یک از داروهای زیر را مصرف میکنید، قبل از استفاده از گلیبنکلامید با پزشک مشورت کنید:
- کولسولام (ولکول)؛ داروی کاهشدهنده کلسترول
- میکونازول (اوراویگ)؛ داروی ضد قارچ
- وارفارین (یانتوون)؛ داروی ضد لخته خون
برخی داروها میتوانند اثر گلیبنکلامید را کاهش داده و قند خون را افزایش دهند، در حالی که برخی داروهای دیگر ممکن است قند خون را بیشازحد پایین بیاورند و باعث افت شدید قند خون شوند. بنابراین، قبل از شروع یا قطع هر دارویی در طول مصرف گلیبنکلامید، حتما با پزشک یا داروساز مشورت کنید و قند خون خود را با دقت بیشتری کنترل کنید.
آیا مصرف مصرف قرص گلی بنکلامید در زمان بارداری مجاز است؟
هنوز بهطور دقیق مشخص نیست که گلیبنکلامید چه تأثیری بر بارداری یا سلامت جنین دارد. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، حتماً پزشک خود را در جریان بگذارید تا با توجه به شرایط شما، درباره ادامه یا تغییر درمان تصمیمگیری کند.
آیا مصرف مصرف قرص گلی بنکلامید در زمان شیردهی مجاز است؟
در حال حاضر مشخص نیست که گلیبنکلامید به شیر مادر منتقل میشود یا خیر. اگر در دوران شیردهی هستید یا قصد شیردهی دارید، لازم است قبل از مصرف این دارو با پزشک مشورت کنید تا ایمنترین گزینه درمانی برای شما و نوزادتان انتخاب شود.
آیا مصرف مصرف قرص گلی بنکلامید در زمان باروری مجاز است؟
در افرادی که به دیابت مبتلا هستند و قصد بارداری دارند، کنترل دقیق قند خون پیش از بارداری اهمیت زیادی دارد. تنظیم قند خون میتواند خطر بروز ناهنجاریهای جنینی در اوایل بارداری را کاهش دهد. با اینحال اگر در افرادی که فعلاً قصد بارداری ندارند، بهتر است از روشهای پیشگیری از بارداری استفاده کنید.
چه کسانی ممکن است نتوانند قرص گلی بنکلامید مصرف کنند؟
مصرف گلیبنکلامید برای همه افراد مناسب نیست و در برخی شرایط ممکن است حتی خطرناک هم باشد. به همین دلیل پزشک قبل از شروع این دارو باید وضعیت سلامتی فرد و داروهای مصرفی او را بهدقت بررسی کند. در موارد زیر معمولا مصرف گلیبنکلامید توصیه نمیشود یا باید با احتیاط بسیار زیاد انجام شود:
حساسیت دارویی
افرادی که به گلیبنکلامید یا داروهای مشابه آن حساسیت دارند، نباید این دارو را مصرف کنند. این شامل داروهایی مثل گلیبوراید، دیابتـا، گلیکرون، گلیناز، میکروناز و هر داروی دیگری که حاوی گلیبنکلامید باشد، میشود.
مبتلایان به دیابت نوع ۱
گلیبنکلامید برای درمان دیابت نوع ۱ کاربردی ندارد و نباید این بیماران از آن استفاده کنند.
کتواسیدوز دیابتی (DKA)
این دارو برای درمان کتواسیدوز دیابتی مناسب نیست و در این شرایط، باید از درمانهای دارویی دیگر استفاده شود.
نکات کلیدی برای مصرف قرص گلی بنکلامید
در طول مصرف گلیبنکلامید، توجه به نکات زیر اهمیت زیادی دارد:
شرایطی مانند تب، عفونت، جراحی یا ضربه شدید میتوانند نیاز بدن به داروی دیابت را تغییر دهند؛ در این شرایط حتماً با پزشک مشورت کنید.
- افراد بالای ۶۵ سال بیشتر در معرض عوارض جانبی این دارو قرار دارند.
- افت شدید قند خون میتواند باعث کاهش هوشیاری شود؛ تا زمانی که از واکنش بدن خود مطمئن نشدهاید، از رانندگی و کارهایی که نیاز به تمرکز دارند، خودداری کنید.
- این دارو ممکن است پوست را نسبت به نور خورشید حساستر کند؛ در صورت قرار گرفتن در معرض آفتاب، از ضدآفتاب، کلاه و لباس مناسب استفاده کنید.
عوارض جانبی قرص گلی بنکلامید
مانند بسیاری از داروهای دیابت، مصرف گلیبنکلامید هم ممکن است در برخی افراد با عوارض جانبی همراه باشد. بیشتر این عوارض خفیف هستند، اما اگر شدت پیدا کنند یا برای شما آزاردهنده باشند، باید با پزشک مشورت کنید.
شایعترین عوارض جانبی گلیبنکلامید عبارتند از:
- افت قند خون
- حالت تهوع
- احساس سنگینی یا پر بودن معده
- سوزش سر دل
- خارش یا بثورات پوستی
- افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی)
توجه داشته باشید که ممکن است عوارض دیگری نیز رخ دهد که در این فهرست ذکر نشدهاند. در صورت مشاهده هر علامت غیرعادی یا مشکوک، حتماً موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.
واکنشهای آلرژیک شدید به گلیبنکلامید
در موارد نادر، گلیبنکلامید ممکن است باعث واکنشهای آلرژیک شدید شود. اگر هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید، مصرف دارو را متوقف کرده و فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید:
- مشکل در تنفس یا خسخس سینه
- تپش قلب
- تب یا احساس ناخوشی شدید
- تورم غدد لنفاوی
- تورم صورت، لبها، دهان، زبان یا گلو
- مشکل در بلع یا احساس گرفتگی گلو
- خارش، بثورات پوستی یا کهیر
- تهوع یا استفراغ
- سرگیجه، احساس سبکی سر یا غش
- دلدرد یا گرفتگی معده
- درد مفاصل
- اضطراب شدید
- تعریق سرد
- پوست سرد و رنگپریده
- گرسنگی شدید و ناگهانی
- عصبانیت یا بیقراری
- کابوسهای شبانه
- لرزش دست یا بدن
- اختلال در تکلم
تداخل دارویی گلیبنکلامید با دیگر داروها
گلیبنکلامید ممکن است اثرش با برخی داروها یا مواد کاهش یابد:
- پردنیزون
- هیدروکورتیزون
- فوروزماید
- هیدروکلروتیازید
- فنیتوئین
- کاربامازپین
- لووتیروکسین
- ریسبریدون و سایر آنتیسایکوتیکها یا ضدافسردگیها
- داروهای القاگر یا مهارکننده CYP2C9
شرایط نگهداری از داروی گلیبنکلامید
این دارو را در ظرفی که در آن قرار دارد، محکم بسته و دور از دسترس کودکان نگهداری کنید. آن را در دمای اتاق و دور از گرما و رطوبت نگهداری کنید.
راهنمای مراجعه به پزشک
قبل از شروع یا در طول مصرف قرص گلیبنکلامید، لازم است پزشک از وضعیت کامل سلامتی شما و داروهایی که مصرف میکنید مطلع باشد. این کار به پزشک کمک میکند تشخیص دهد آیا این دارو برای شما مناسب است یا نیاز به تغییر درمان وجود دارد.
بهطور خاص، حتماً موارد زیر را با پزشک خود در میان بگذارید:
- مشکلات کلیوی
- مشکلات کبدی
- اگر الکل مصرف میکنید
- کمبود گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز (G6PD)
- بارداری
- قصد بارداری
- شیردهی
اسامی تجاری موجود داروی قرص گلیبنکلامید در ایران
این دارو در ایران، با اسامی تجاری زیر به فروش میرسد:
| نام تجاری | تولیدکننده |
| قرص گلی بنکلامید کیمیدارو ۵ میلی گرم | داروسازی کیمیدارو |
| قرص گلی بنکلامید مینو ۵ میلی گرم | داروسازی مینو |
| قرص گلی بنکلامید ناژو ۵ میلی گرم | داروسازی ایران ناژو |
| قرص گلی بنکلامید حکیم ۵ میلی گرم | داروسازی حکیم |
| قرص گلیمد ۵ میلی گرم | داروسازی شهر دارو |
| قرص گلی بنکلامید سامی ساز ۵ میلی گرم | داروسازی سامی ساز |
| قرص گلی بنکلامید پورسینا ۵ میلی گرم | داروسازی پور سینا |
| قرص آپو گیبوراید ۵ میلی گرم -آپو گلیبوراید | APOTEX [کانادا ] رستا ایمن دارو |
| قرص ملیکس ۵ میلی گرم | LAGAP [سوئیس] تیما پخش آریا |
| قرص گلی بنکلامید شفا ۵ میلی گرم | داروسازی شفا |
| قرص گلی بن کلامید نیل فارمد ۵ میلی گرم | نیل فارمد |
| قرص دائونیل ۵ میلی گرم | SANOFI AVENTIS کوبل دارو |
| قرص گلونیل ۵ میلی گرم | داروسازی پارس دارو |
| قرص گلی بن کلامید درسا ۵ میلی گرم | داروسازی درسا دارو |
| قرص گلی بنکلامید دانا ۵ میلی گرم | داروسازی دانا |
| قرص گلیبوتکس ۵ میلی گرم | داروسازی تهران شیمی |
توصیهای از تیم دارو دات کام به شما
برای ارزیابی اثربخشی قرص گلیبنکلامید، لازم است سطح قند خون ناشتا و هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) – میانگین قند خون در ۲ تا ۳ ماه گذشته – بهصورت منظم بررسی شود. در برخی موارد، پزشک ممکن است آزمایشهای تکمیلی دیگری نیز برای بررسی پاسخ بدن شما به این دارو درخواست کند.
پزشک همچنین به شما آموزش میدهد که چگونه با اندازهگیری قند خون در منزل، وضعیت دیابت خود را پیگیری کنید. رعایت دقیق این دستورالعملها نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و بهبود نتیجه درمان دارد.
به یاد داشته باشید که این دارو فقط برای شما تجویز شده است و نباید در اختیار فرد دیگری قرار گیرد. در صورت داشتن هرگونه سوال درباره ادامه مصرف یا تمدید نسخه، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
در انتها اگر سوالی درباره این دارو دارید، در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.
سوالات متداول
گلی بنکلامید برای چیست؟
گلی بنکلامید دارویی خوراکی است که برای کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ استفاده میشود و با افزایش ترشح انسولین، سطح قند خون را کاهش میدهد.
قرص گلی بنکلامید بهتره یا متفورمین؟
انتخاب دارو بستگی به شرایط فرد دارد. متفورمین معمولاً داروی خط اول برای دیابت نوع ۲ است و گلی بنکلامید ممکن است در ترکیب با آن یا در مواردی که متفورمین مناسب نیست، تجویز شود.
آیا قرص گلی بنکلامید لاغر میکند؟
گلی بنکلامید تاثیر مستقیم بر کاهش وزن ندارد و برای کنترل قند خون استفاده میشود.
آیا قرص گلی بنکلامید چاقکننده است؟
در برخی افراد مصرف طولانیمدت گلی بنکلامید ممکن است با افزایش وزن جزئی همراه باشد، اما اثر اصلی دارو کنترل قند خون است.
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاعرسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمیشود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
منابع مقاله:
drugs | webmd | mayoclinic | medlineplus | medscape | nhs
نظرات